Salvador Dali (1904-1989), Christ of St. John of the Cross (Chrystus Św. Jana od Krzyża), 1978

Płaskorzeźba (releif); brąz patynowany; 82 x 50 cm; ozdobne, dekoracyjne etui z tłoczoną złotem tytulaturą, wizerunkiem Chrystusa oraz sygnaturą Dalego.
W etui dokładny opis pracy Dalego wraz z określeniem edycji. Tłoczony numer edycji l.d. 84/195 oraz tłoczona sygnatura autora p.d. z biblijnym ozdobnikiem.
Wydawca: Center Art Galleries, Honolulu Hawaii, USA
Dali zrezygnował z przedstawienia Chrystusa z koroną cierniową, a inskrypcję INRI (Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum – Jezus Nazarejczyk, Król Żydowski) umieścił nad głową Chrystusa, a nie zwyczajowo na krzyżu. Dali skupił się na "kosmicznym" i "metafizycznym" znaczeniu Chrystusa jako jedności wszechświata. Artysta ukazuje Jezusa jako "jądro atomu" – boskie centrum wszystkiego. Chrystus nie wygląda na umęczonego, lecz wznosi się nad ziemskim krajobrazem (zatoka Port Lligat), co sugeruje boską chwałę, triumf nad śmiercią oraz miłość do świata.
To wyjątkowe dzieło, będące rzeźbiarską interpretacją najsłynniejszego religijnego obrazu Dalego z 1951 roku. Edycja ta, wydana przez Center Art Galleries z Honolulu, jest jedną z najbardziej prestiżowych i najlepiej udokumentowanych serii płaskorzeźb artysty z lat 70.
1. Geneza i Wydawca
• Wydawca: Center Art Galleries (Honolulu, Hawaje). Była to jedna z najważniejszych galerii współpracujących bezpośrednio z Dalim w latach 70. i 80. (często we współpracy z wydawcą Levine & Levine). To oni stali za wieloma luksusowymi edycjami rzeźb i grafik przeznaczonych na rynek amerykański.
• Data powstania: Projekt rzeźbiarski powstał w 1978 roku. Dalí pragnął nadać swojemu wizjonerskiemu ujęciu Chrystusa wymiar fizyczny, trójwymiarowy.
2. Charakterystyka techniczna
• Materiał: Brąz patynowany. Patyna w tej edycji ma zazwyczaj głęboki, ciemnobrązowy odcień z delikatnymi przetarciami, które podkreślają anatomię postaci.
• Technika: Odlew metodą wosku traconego (cire perdue). Płaskorzeźba charakteryzuje się niezwykłą perspektywą "z lotu ptaka" (tzw. perspektywa nadprzyrodzona), która była rewolucyjnym pomysłem Dalego.
3. Sygnatury i Oznaczenia (Pewne detale)
• Ozdobnik biblijny: Przy sygnaturze często pojawia się motyw dekoracyjny (np. stylizowana ryba lub krzyż), co było typowe dla religijnych projektów Dalego z tego okresu, mających podkreślić mistyczny charakter dzieła.
• Etui: Oryginalne etui z tłoczeniami jest integralną częścią obiektu. W tamtym czasie Center Art Galleries przywiązywało ogromną wagę do oprawy edytorskiej, traktując etui jako "ołtarz" dla rzeźby.
4. Znaczenie Artystyczne (Charakterystyka dzieła)
• Inspiracja: Dalí oparł tę kompozycję na rysunku hiszpańskiego mistyka, św. Jana od Krzyża (XVI w.), który rzekomo ujrzał Chrystusa w takiej perspektywie podczas ekstazy.
• Symbolika: Brak gwoździ, krwi i korony cierniowej. Chrystus Dalego nie jest postacią cierpiącą, lecz triumfującą nad światem (widocznym w dolnej części kompozycji jako krajobraz Portlligat). To tzw. "kosmiczny Chrystus".
5. Źródła i Autentyczność
• Descharnes: Płaskorzeźba ta jest notowana w archiwach Roberta Descharnesa (katalog Le Dur et le Mou / The Hard and the Soft), który dokumentował rzeźbiarską twórczość artysty.