Floryan Jaroszewicz, Stare Błędy Światowej Mądrości przeciw Powściągliwości […] [Lwów 1771]

Stare Błędy Światowej Mądrości przeciw Powściągliwości Panieńskiej, Wdowiej, Kapłańskiej i Zakonnej przez Wolnowierców Odnowione […] Prawowiernym Katolikom […] Pokazane.

Floryan Jaroszewicz, Zakonu S.O.F.R., Lektor S. Teologii. Lwów, Drukarnia Świętej Trójcy, 1771. [4] k., 226, [1] s. Format 20 cm. Starodruk.

W 1771 roku, Rzeczpospolita stoi u progu rozbiorów – rok wcześniej zawiązała się konfederacja barska, rok później nastąpi pierwszy rozbiór. W tym gorącym politycznie i religijnie czasie, w lwowskiej Drukarni Świętej Trójcy, wychodzi spod prasy jedno z ostatnich dzieł Floryana Jaroszewicza – franciszkanina-reformata, hagiografa i teologa, który w tym samym roku zakończył swoje długie i płodne życie. Jaroszewicz (ok. 1694–1771), urodzony w okolicach Sokala, dzieciństwo spędził na dworze Krystyny z Lubomirskich Potockiej. W 1710 roku wstąpił do zakonu reformatów, w 1720 otrzymał święcenia kapłańskie. Pełnił kolejno funkcje gwardiana, lektora retoryki, filozofii i teologii, sekretarza prowincji małopolskiej, kustosza oraz generalnego archiwisty klasztorów prowincji małopolskiej. Znany jest przede wszystkim jako autor monumentalnej hagiografii „Matka Świętych Polska” (1767), w której opisał 399 żywotów świętych, błogosławionych i pobożnych Polaków i Polek. „Stare Błędy Światowej Mądrości” to dzieło napisane u schyłku jego życia – polemiczny traktat moralny, w którym autor z pozycji ortodoksji katolickiej odpiera argumenty wolnomyślicieli kwestionujących ideały powściągliwości i życia zakonnego, skierowany wprost do „prawowiernych katolików” jako obrona tradycyjnych wartości w epoce narastającego oświeceniowego sceptycyzmu.

Egzemplarz nosi na karcie tytułowej, w środku i na ostatniej karcie pieczątką Biblioteki Chełmskiego Seminarium Duchownego – prawosławnej instytucji działającej w Chełmie w latach 1875–1915, otwartej z inicjatywy arcybiskupa Leoncjusza w roku ostatecznej kasaty diecezji unickiej, jako element polityki rusyfikacyjnej na ziemiach zaboru rosyjskiego. Zbieżność ta ma wymiar niemal symboliczny: Floryan Jaroszewicz zmarł w Chełmie w 1771 roku – w tym samym mieście, w którym jego książka przez dziesięciolecia spoczywała w zbiorach instytucji prawosławnej. Starodruk katolickiego franciszkanina w bibliotece prawosławnego seminarium to dokument burzliwych dziejów pogranicza kultur i wyznań, jakim była ziemia chełmska.

Egzemplarz zachowany w bardzo dobrym stanie – bez ingerencji konserwatorskiej, co świadczy o starannym przechowywaniu przez ponad dwa i pół stulecia.

Pełna oprawa skórzana bibliofilska wykonana ręcznie z najwyższej klasy materiałów przez mistrzów rzemieślników w introligatorni Antykwariatu Polskiego. Groszkowana skóra w kolorze brązu, bogato zdobiona złoconymi tłoczeniami na grzbiecie i okładzinach, z bindami i szyldem z tytulaturą na grzbiecie. Ręcznie marmoryzowana wyklejka w odcieniach szarości i brązu z żółtym motywem kamyczków. Kapitałka ręcznie szyta.

Misją Antykwariatu Polskiego jest proste przekonanie: cenne polskie książki zasługują na to, by przetrwać. Nie jako eksponaty za szkłem, lecz jako obiekty żywe – zakonserwowane, oprawione z najwyższą starannością rzemieślniczą, gotowe na kolejne stulecia w bibliotece kolekcjonera.