Jan Nepomucen Kurowski, O Wyrozumowanej Uprawie Kartofli […] [1835]

O Wyrozumowanej Uprawie Kartofli: ze szczególnem zastanowieniem: kiedy i w jakim stosunku do innych płodów roślina ta z korzyścią na wódkę uprawiana bydź może.

Jan Nepomucen Kurowski. Warszawa, A.E. Glücksberg, 1835. XI, [1], 309 s. + tablice rozkładane. Format 24 cm.

W roku 1835 ziemniak jest w Polsce rośliną obecną od ponad stulecia, lecz wciąż budzącą nieufność. Wśród powszechnych przesądów o szkodliwości kartofli wymieniano twierdzenia, że demoralizują, osłabiają i powoli trują ród ludzki, oraz że są przyczyną chorób takich jak suchoty, wyrzuty skórne, robaki, puchlizny wodne i reumatyzmy. To właśnie w odpowiedzi na te przesądy i na pilną potrzebę popularyzacji racjonalnej uprawy ziemniaka Jan Nepomucen Kurowski wydał niniejszą pracę – jedną z pierwszych w Polsce tak szczegółowych i praktycznych rozpraw poświęconych tej roślinie.

Jan Nepomucen Kurowski (ur. 15 maja 1783 w Wielkopolsce, zm. 22 sierpnia 1866 w Warszawie) był agronomem, pisarzem rolniczym i popularyzatorem wiedzy rolniczej – jeden z pierwszych w Polsce, który wprowadził płodozmian w dobrach skarbowych w Poznańskiem. Był inicjatorem i redaktorem „Tygodnika Rolniczo-Technologicznego” w latach 1835–1850. Niniejsza praca ukazała się w tym samym roku co pierwszy numer tego pisma – Kurowski budował wówczas systematycznie fundamenty nowoczesnej polskiej myśli agrarnej, działając w warunkach Królestwa Polskiego po upadku powstania listopadowego, w czasach gdy racjonalna gospodarka rolna była jednym z nielicznych obszarów polskiej aktywności publicznej tolerowanej przez władze carskie. Tytuł nie pozostawia wątpliwości co do praktycznego charakteru dzieła – Kurowski pisał dla ziemianina i gospodarza, nie dla akademika, a jego wywód łączył teorię uprawy z ekonomicznym rachunkiem opłacalności produkcji wódki z kartofli. Dzieło uzupełniono o tablice rozkładane – praktyczne narzędzie dla czytelnika stosującego wiedzę bezpośrednio w gospodarstwie.

Wydawcą był August Emmanuel Glücksberg – jeden z najważniejszych wydawców i księgarzy Warszawy pierwszej połowy XIX wieku, nakładca licznych dzieł naukowych i popularnonaukowych epoki. Egzemplarz przeszedł pełną kąpiel wodną w pracowni konserwatorskiej Antykwariatu Polskiego oraz podklejenie ubytku pierwszej karty. Stan po konserwacji: bardzo dobry, egzemplarz czysty.

Pełna oprawa skórzana bibliofilska wykonana ręcznie z najwyższej klasy materiałów przez mistrzów rzemieślników w introligatorni Antykwariatu Polskiego. Jasnobrązowa skóra groszkowana o naturalnej, szlachetnej ziarnistości, bogato zdobiona tłoczeniami ślepymi i złoconymi na grzbiecie i okładzinach, z bindami i szyldem z tytulaturą na grzbiecie. Wyklejka z ręcznie marmoryzowanego papieru w odcieniach brązu z motywem kamyczków, ozdobiona skórzanym lustrem – detalem rzadkim, spotykanym wyłącznie w oprawach wykonywanych z najwyższą starannością introligatorską. Kapitałka szyta ręcznie. 

Misją Antykwariatu Polskiego jest proste przekonanie: cenne polskie książki zasługują na to, by przetrwać. Nie jako eksponaty za szkłem, lecz jako obiekty żywe – zakonserwowane, oprawione z najwyższą starannością rzemieślniczą, gotowe na kolejne stulecia w bibliotece kolekcjonera.