Józef Łukaszewicz, Obraz Historyczno-Statystyczny Miasta Poznania w Dawniejszych Czasach, T. I-II [Poznań 1838]. Komplet.

Obraz Historyczno-Statystyczny Miasta Poznania w Dawniejszych Czasach. Tomy I–II. Komplet.

Józef Łukaszewicz. Poznań, Czcionkami C.A. Pompejusza, 1838. T. I: XV, [1], 433 s., [3] k. tabl. ; T. II: 434, [2] s., [5] k. tabl. Format 20 cm. 2 tomy.

W 1838 roku, Poznań jest miastem pruskim od czterdziestu sześciu lat – od drugiego rozbioru Polski w 1793 roku. Polskość trwa tu jednak z uporem, a jednym z jej najważniejszych przejawów jest praca historyczna i dokumentacyjna, którą podejmują poznańscy uczeni i bibliotekarze. To właśnie w tym duchu Józef Łukaszewicz wydał w oficynie Carla Augusta Pompejusa pierwsze systematyczne i naukowe opracowanie dziejów Poznania – dzieło które do dziś uznawane jest za pierwszą syntezę historii miasta.

Józef Łukaszewicz (ur. 1797 w Krąplewie, zm. 13 lutego 1873 w Targoszycach) był polskim historykiem, publicystą, bibliotekarzem i wydawcą, pieczętującym się herbem Trójstrzał. Studiował historię i literaturę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie pod wpływem Jerzego Samuela Bandtkiego wyspecjalizował się w bibliotekarstwie. W 1829 roku został bibliotekarzem Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu i współpracował z Edwardem Raczyńskim w jego działalności edytorskiej. To właśnie na podstawie zbadanych przy tej okazji akt archiwalnych mógł przygotować i wydać w 1838 roku dwa tomy Obrazu historyczno-statystycznego miasta Poznania w dawniejszych czasach – dzieła uznawanego za pierwszą syntezę dziejów miasta.

Dzieło zawiera dokumenty, plany i kompletne tablice ilustracyjne – wśród nich rozkładany widok miasta Poznania po burzy z roku 1725, plan miasta z połowy XVII wieku oraz widoki najważniejszych budowli poznańskich epoki. Z przedmowy autora: „W napisaniu dzieła niniejszego chodziło mi szczególniej o to, aby w niem jak najwięcej nagromadzić nowych materiałów.” Łukaszewicz oparł swój wywód na źródłach archiwalnych dotychczas nieznanych badaczom – aktach miejskich, dokumentach kościelnych i zbiorach prywatnych, do których dostęp uzyskał dzięki swojej pozycji archiwisty i bibliotekarza. Obiekt odnotowany w Bibliografii Estreichera XIX wieku, t. 3, s. 18. Na rynku antykwarycznym pojawia się sporadycznie jako obiekt oznaczany jako bardzo rzadki.

Egzemplarz poddany profesjonalnemu przeglądowi konserwatorskiemu w pracowni Antykwariatu Polskiego: oczyszczenie mechaniczne bloku oraz odkwaszanie papieru. Stan po konserwacji: bardzo dobry.

Pełna oprawa skórzana bibliofilska wykonana ręcznie z najwyższej klasy materiałów przez mistrzów rzemieślników w introligatorni Antykwariatu Polskiego. Ciemnobrązowa skóra groszkowana o naturalnej, szlachetnej ziarnistości, bogato zdobiona tłoczeniami złoconymi i ślepymi na grzbiecie i okładzinach, z bindami i szyldem z tytulaturą na grzbiecie. Ręcznie marmoryzowana wyklejka w żywej, wielobarwnej kolorystyce z motywem pawich ogonów. Kapitałka szyta ręcznie. 

Misją Antykwariatu Polskiego jest proste przekonanie: cenne polskie książki zasługują na to, by przetrwać. Nie jako eksponaty za szkłem, lecz jako obiekty żywe – zakonserwowane, oprawione z najwyższą starannością rzemieślniczą, gotowe na kolejne stulecia w bibliotece kolekcjonera.