Wincenty Pol, Mohort. Rapsod Rycerski z Podania z 24 Ilustracyami Juliusza Kossaka [Lwów 1883]

Mohort. Rapsod Rycerski z Podania z 24 Ilustracyami Juliusza Kossaka.

Wincenty Pol (1807–1872). Lwów, nakładem Księgarni F. H. Richtera (H. Altenberga), [1883]. [2] k., 199, [1] s., [6] k. tabl. Format 37 cm. Druk: Brockhaus, Lipsk.

Mohort to jeden z najpiękniejszych poematów polskiego romantyzmu – rapsod rycerski Wincentego Pola, pisany w latach 1840–1852, opowiadający historię życia i śmierci kresowego żołnierza, obrońcy ojczyzny i wiary. Bohater inspirowany był postacią historyczną z czasów stanisławowskich – porucznikiem, który zginął w 1792 roku na bruszkowieckiej grobli, zasłaniając odwrót brygady Wielhorskiego. Nad ciałem Mohorta pochyla się książę Józef Poniatowski, którego niegdyś uczył polskich tradycji wojskowych. To dzieło o honorze, poświęceniu i nieuchronności śmierci – napisane z epickim rozmachem i liryczną czułością zarazem.

Niniejsze wydanie luksusowe, przygotowane nakładem Hermana Altenberga we Lwowie i drukowane w prestiżowej oficynie Brockhausa w Lipsku, jest uznawane za najpiękniejsze wydanie tego eposu. Kossak przez całe życie wracał do Mohorta – malował i rysował jego epizody wielokrotnie. W 1882 roku, na propozycję Altenberga, wykonał 24 ilustracje specjalnie dla tego wydania – 18 drzeworytów wtopionych w tekst drukowany w ozdobnych ramkach liniowych oraz 6 całostronicowych tablic. Rytowali je Andrzej Zajkowski i Zygmunt Szymański, wszystkie sygnatury artystów zachowane. Współczesna krytyka oceniła ilustracje Kossaka jako stojące nierównie wyżej od prac Andriollego. Wszystkie 24 ilustracje oraz 6 tablic kompletne.

Na karcie tytułowej pełny odręczny podpis własnościowy: Marya Chłapowska – z całym prawdopodobieństwem Maria Chłapowska herbu Dryja (1864–1941), córka Stefana Euzebiusza Chłapowskiego i Marii hrabiny Ponińskiej z Wrześni. W roku ukazania się tej książki miała dziewiętnaście lat. Chłapowscy herbu Dryja to jeden z najważniejszych rodów wielkopolskiej szlachty, z którego wywodził się generał Dezydery Chłapowski – oficer Napoleona, uczestnik Powstania Listopadowego, jeden z najbardziej zasłużonych Wielkopolan XIX wieku, gospodarz słynnego majątku w Turwi. Mohort – poemat o kresowym rycerzu, honorze i polskości – w rękach córki tego rodu nabiera dodatkowego wymiaru: to nie przypadkowy zakup, lecz lektura zakorzeniona w tradycji.

Egzemplarz poddany nowemu ręcznemu szyciu składek w pracowni Antykwariatu Polskiego.

Pełna oprawa skórzana bibliofilska wykonana ręcznie z najwyższej klasy materiałów przez mistrzów rzemieślników w introligatorni Antykwariatu Polskiego. Brązowa skóra groszkowana, bogato zdobiona tłoczeniami złoconymi i ślepymi na grzbiecie i okładzinach, z bindami i szyldem z tytulaturą na grzbiecie. Ręcznie marmoryzowana wyklejka z motywem pawich ogonów, ozdobiona skórzanym lustrem ze złotym tłoczeniem. Kapitałka szyta ręcznie. 

Misją Antykwariatu Polskiego jest proste przekonanie: cenne polskie książki zasługują na to, by przetrwać. Nie jako eksponaty za szkłem, lecz jako obiekty żywe – zakonserwowane, oprawione z najwyższą starannością rzemieślniczą, gotowe na kolejne stulecia w bibliotece kolekcjonera.