Zbior dzieiopisow polskich : we czterech tomach zawarty. Tom trzeci. Kronika Marcina Kromera Biskupa Warminskiego [...][1767]

Zbiór Dziejopisów Polskich we czterech tomach zawarty. Tom III.

Kronika Marcina Kromera Biskupa Warmińskiego na polski język przełożona przez Marcina Błażowskiego. Warszawa, w Drukarni J.K.Mci y Rzeczypospolitey u XX. Societatis Jesu, 1767. k. [7], s. 786, k. [3]. Format 2° (folio), (33 cm).

Kronika Marcina Kromera to jedno z fundamentalnych dzieł polskiej historiografii doby renesansu. Kromer (1512–1589) — zwany przez potomnych „polskim Liwiuszem” — był sekretarzem królewskim, dyplomatą, humanistą i biskupem warmińskim, jedną z czołowych postaci intelektualnych XVI-wiecznej Rzeczypospolitej. W 1555 roku wydał w Bazylei dzieło De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX, obejmujące dzieje Polski od początków do 1506 roku — napisane klasyczną łaciną humanistyczną, uznane w kołach intelektualnych całej Europy za pomnik polskiej historii i chwały państwowej.

Polski przekład Kroniki ukazał się po raz pierwszy w Krakowie w 1611 roku — wydany własnym kosztem przez tłumacza Marcina Błażowskiego, który podjął się trudu spolszczenia łacińskiego oryginału, by uczynić je dostępnym dla szerszego kręgu czytelników krajowych. Niniejszy egzemplarz to drugie wydanie tego przekładu, przygotowane w ramach wielkiego projektu edytorskiego polskiego Oświecenia — serii „Zbiór Dziejopisów Polskich”, wydawanej w latach 1764–1768 przez Franciszka Bohomolca — jezuitę, dramaturga, redaktora i prefekta Drukarni Jezuickiej w Warszawie, jedną z kluczowych postaci epoki stanisławowskiej. Na karcie tytułowej winieta drzeworytnicza z dewizą Conjunctis Viribus — znak Drukarni Jezuickiej w Warszawie. Druk wyszedł spod pras tejże drukarni — jednej z najważniejszych oficyn wydawniczych Rzeczypospolitej XVIII wieku.

Na karcie tytułowej odręczny podpis własnościowy — Jastrzębski — świadczący o tym, że wolumin znajdował się niegdyś w rękach prywatnego właściciela, przypuszczalnie szlacheckiego. Proweniencja nieustalona, otwarta na dalsze badania.

Blok poddany całkowitej fachowej konserwacji w pracowni Antykwariatu Polskiego. Zakres prac: odkwaszanie papieru, oczyszczenie kart, nowe ręczne szycie składek, podklejenie oraz oporokowanie grzbietu — ręczne zaokrąglanie grzbietu bloku przywracające woluminowi właściwą formę i trwałość. Stan po konserwacji: bardzo dobry, obiekt w pełni funkcjonalny.

Pełna oprawa skórzana bibliofilska wykonana ręcznie z najwyższej klasy materiałów przez mistrzów rzemieślników w introligatorni Antykwariatu Polskiego. Gładka skóra antykizowana w odcieniu brązu, bogato zdobiona złotymi tłoczeniami na grzbiecie i okładzinach, z bindami i szyldem z tytulaturą na grzbiecie. Ręcznie marmoryzowana wyklejka w odcieniach czerni, brązu i złota z motywem pawich ogonów. Kapitałka szyta ręcznie.

Misją Antykwariatu Polskiego jest proste przekonanie: cenne polskie książki zasługują na to, by przetrwać. Nie jako eksponaty za szkłem, lecz jako obiekty żywe — zakonserwowane, oprawione z najwyższą starannością rzemieślniczą, gotowe na kolejne stulecia w bibliotece kolekcjonera.